<title_newspaper="Przyjaciółka">
<title_article="Z naszej przeszłości">
<author_1="">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="5">
<date="1951-05-06">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
W dniach Oświaty, Książki i Prasy przypominamy o postępowych osiągnięciach w przeszłości naszego narodu, o Konstytucji 3-go maja i Komisji Edukacji Narodowej. W drugiej połowie XVIII wieku nastąpiły korzystne zmiany w życiu naszego kraju. Rolnictwo zaczęło dźwigać się z upadku, bo coraz więcej zboża kupowały od nas miasta i kraje zachodnio-europejskie. Szlachta chcąc mieć więcej zboża zmuszała chłopów do coraz cięższej pracy pańszczyźnianej. Wzrost wyzysku wzmógł walkę chłopów ze szlachtą. W gorących słowach malował rozpaczliwe położenie chłopów Stanisław Staszic. „Widzę miliony stworzeń, z których jedne półnago chodzą, drugie skórą albo siermięgą okryte, wszystkie wyschłe, znędzniałe, obrosłe, zakopciałe. Oczy głęboko w głowie zapadłe... Chłop — ostatniej wzgardy nazwisko mają. Tych żywnością jest chleb z śrutu (grubo mielonej mąki), napojem woda i paląca wnętrzności wódka. Tych pomieszkaniem lochy, czyli trochę nad ziemię wyniesione szałasze (licho zbudowane chaty). Dobrzy Polacy! Oto człowiek, który was żywi!" Żądał Staszic nadania chłopom ziemi i wolności. Z przekonaniem domagał się dopuszczenia mieszczan do sejmu na równi ze szlachtą. Postępowe jednostki spośród magnatów i szlachty szukały jakiegoś innego sposobu niż pańszczyzna, żeby uczynić pracę chłopów wydajniejszą. Chcieli dać pewne ulgi chłopom, bo liczyli, że przez ustępstwa osłabią ich opór. A tymczasem w miastach kupcy i bogatsi rzemieślnicy zakładają manufaktury. Powstaje polska burżuazja, to znaczy kupcy, bankierzy, właściciele manufaktur. Ale w miarę rozwoju handlu i przemysłu nawiązują sle stosunki gospodarcze pomiędzy burżuazją a częścią szlachty postępowej. Powstaje postępowy blok szlachecko-mieszczański. Najwybitniejsi przedstawiciele tego bloku to Stanisław Staszic i Hugo Kołłątaj. Kochali oni Ojczyznę i odważnie walczyli o poprawę doli ludu, o sprawiedliwsze rządy, o postęp. 
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
